Bir yapay zeka sistemi ajan ve ajanın etkileşimde bulunduğu ortamdan oluşur. Ajanların hareketleri içinde bulundukları ortamda hareket ederler. Bu ortam başka ajanların içinde bulunduğu bir ortam olabilir yani birden fazla ajan aynı ortamda bulunabilir. Ajanlar ve İçinde Bulundukları Ortamlar Bir ajan içinde bulunduğu ortamı sensörler aracılığıya algılar, eğer ortamda bir uyarı vereceği bir durum varsa ona göre tepki verir.

  • A human agent: Bu ajanlar insanların sahip olduğu özellikleri sahip olduğu için bu şekilde isimlendirilmişlerdir.

  • Göz, kulak, burun, dil gibi duyu organlarına ve cilde benzer sensörlere sahiptirler. Ajanlar bu duyu

  • sensorleri aracılığıyla aldıkları uyarılara cevap vermek için ise el, kol ve ağız organlarını kullanırlar.

  • A robotic ajent: Sensörler için kameralar ve kızılötesi mesafe ölçme, çeşitli motorlar için uyarıya tepki vermek için kullanılırlar.

  • A software agent: Yazılım ortamında bulunan ajanlardır. Bu ortamlar işletim sistemleri,

    veri tabanları,ağlar ve yazılım uygulamalarıdır.

    Bu ortamlarda kendileri için yararlı olabilecek özel bilgileri almak için tasarlanırlar.

Ajan Terimleri

  • Ajan Performans Ölçümü Bir ajanın ne kadar başarılı olduğunu belirleyen kriterdir.

  • Ajan Davranışı Ajanın verilen bir algı dizisine karşılık gerçekleştirdiği eylemlerdir.

  • Algı(Duyum) Ajana verilen algisal giriş örneğidir.

    Ajanın algılayabileceği ve karşılık verebileceği bir işarettir.

  • Algı Dizisi Ajanın o zaman kadar aldığı tüm algılardır. Yani geçmişte verilen algıların toplamıdır.

  • Ajan İşlevi Ajanın algılayabildiği ve cevap üretebildiği algı dizisidir.

Rasyonel(Akla Uygun) Olan Ajanlar Rasyonel diğer bir deyişle mantıklı olan ajanlar aldıkları uyarılara karşı beklenen tepkiyi en iyi şekilde verebilen ajanlardır. Burada mantıktan kasıt ajanın verebileceği tepkinin, kendisinden beklenen tepkiler içerisinden en uygun olanın verilmesidir. Bunlar da ajanın algılayabildiği algı dizisine ve bilgi tabanına bağlıdır. Bu ajanlar dört faktöre bağlıdır.Bunlar,

  • Başarılı sayılan performans ölçüsü,

  • Ajanın zamana kadarki algı dizisi,

  • Ajanın ortam hakkındaki bilgisi,

  • Ajanın gerçekleştirdiği eylemlerdir.

Mantıklı(Rasyonel) olan bir ajan her zaman doğru eylemi gerçekleştirir. Doğru eylemden kasıt ajanın algıladığı algı dizisi verildiğinde başarılı olmasıdır. Akıllı Ajanların Yapısı

  • Ajan=Ajan Mimarisi + Ajan Programı

  • Ajan Mimarisi ajanın üzerinde yürütüldüğü mekanızmadır.Ajan Programı ajanın uygulama işlevidir.

Diagram1

 

Model Tabanlı Refleks Ajanlar Karşılaştıkları duruma uygun bir yanıt vermek için model kullanırlar. Yani bir reaksiyon için önceden bildikleri bir modele bakarlar. Model,ajanın karşılaştığı durumların nasıl gerçekleştiği bilgisidir.

  • Durum bilgisini güncellemek için, ortamın nasıl değiştiğini ve ajanın tepkilerinin ortamı nasıl

    etkilediği önem taşımaktadır.

Hedef Tabanlı Ajanlar Bu ajanlar hedef yani istenilen sonucun elde edilmesi için kendi eylemlerini seçerler. Mantık yürütme de denilebilir. Hedefe ulaşmak için karşılaşılan duruma en uygun eylemin gerçekleştirilmesidir. Model tabanlı refleks ajanlarına göre daha esnektirler. Yarar Tabanlı Ajanlar Bu ajanlar her durum için eylem seçiminde yararlı olanı tercih ederler. Bu yarar daha mekanizması ajan oluşturulduğunda kurulur ve ajan durumlar karşısında hangi eylemin kendisi için daha yararlı olacağını seçer. Ajanların Bulunduğu Ortam Özellikleri

  • Ayrık/Sürekli: Sınırlı sayıda farklı ortam varsa, bunlar açıkca tanımlanmışsa bu ortam ayrıktır.

    Örnek olarak santranç verilebilir.

  • Santrançta yapılabilecek hamleler sınırlıdır ve bu sınırlar her durum için farklı ve ayrıdır.

  • İzlenilebilir/Kısmen İzlenilebilir: Ortamın durumu her zaman ajan tarafından algılanabiliyorsa izlenebilirdir.

  • Statik/Dinamik: Ajan eylemleri gerçekleştirdiği sırada ortamın durumu değişmiyorsa statik

    değişiyorsa ortam dinamiktir.

  • Erişebilir/Erişilemez: Eğer ajanın duyumları ortamın tüm durumlarına erişebiliyorsa ortam erişebilirdir.

  • Deterministik/Deterministik Olmayan: Ortamın bir sonraki durumu mevcut durum ile ve ajanın eylemleri

    tanımlanabiliyorsa ortam deterministiktir.

  • Aralıklı/Aralıksız: Aralıklı ortamda her bölüm ajanın algılama ve algıya karşılık tepkisinden oluşur.

    Tepkinin kalitesi her bölümün kendisine bağlıdır. Bir sonraki bölümler bir önceki eylemlere

    bağlı değildir. Bu tür ortamlarda bulunan ajanlar basit yapıdadır.